Podstawowym przepisem z punktu widzenia rozpoznania przychodów na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych jest art. 11 ust. 1 UoPIT. Przepis ten zawiera ogólną definicję przychodów, która poza wprost wskazanymi wyjątkami ma znaczenie dla rozpoznania przychodów z poszczególnych źródeł przychodów.
W szczególności, zgodnie z tym przepisem, przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Regulacja ta została następnie rozwinięta w kolejnych przepisach odnośnie świadczeń w naturze oraz innych nieodpłatnych świadczeń.
I tak, zgodnie z art. 11 ust. 2 UoPIT, wartość pieniężną świadczeń w naturze określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca ich uzyskania. Natomiast, w myśl art. 11ust. 2a UoPIT, wartość pieniężną innych nieodpłatnych świadczeń ustala się: 1) jeżeli przedmiotem świadczenia są usługi wchodzące w zakres działalności gospodarczej dokonującego świadczenia – według cen stosowanych wobec innych odbiorców; 2) jeżeli przedmiotem świadczeń są usługi zakupione – według cen zakupu; 3) jeżeli przedmiotem świadczeń jest udostępnienie lokalu lub budynku – według równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu tego lokalu lub budynku; 4) w pozostałych przypadkach – na podstawie cen rynkowych stosowanych przy świadczeniu usług lub udostępnianiu rzeczy lub praw tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca udostępnienia. Ponadto, na mocy art. 11 ust. 2b UoPIT, jeżeli świadczenia są częściowo odpłatne, przychodem podatnika jest różnica pomiędzy wartością tych świadczeń, ustaloną według ww. zasad, a odpłatnością ponoszoną przez podatnika.
Ww. regulacja jest przedmiotem bogatego orzecznictwa, interpretacji organów podatkowych oraz poglądów doktryny prawa.
Z tego punktu widzenia należy stwierdzić, że w praktyce oraz w doktrynie prawa podnosi się, że przychód należy definiować jako przysporzenie majątkowe polegające na zwiększeniu aktywów, bądź pomniejszeniu pasywów o charakterze definitywnym oraz bezzwrotnym. Ww. przysporzenie może mieć charakter świadczenia pieniężnego, bądź rzeczowego. W szczególności, odnośnie świadczenia rzeczowego używane są takie pojęcia jak świadczenie w naturze, bądź inne nieodpłatne świadczenie. Zarówno świadczenia pieniężne, jak również świadczenia rzeczowe winny przynosić realną korzyść w znaczeniu ekonomicznym dla osoby uzyskującej konkretne świadczenie. Korzyść nie może mieć charakteru potencjalnego oraz winna być przypisana do konkretnej osoby uzyskującej świadczenie.
Marcin Górski, Adwokat, Doradca Podatkowy